Aralarında ABD-Çin İş Konseyi (USCBC) Başkanı Sean Stein ile Kanadalı sınır ötesi e-ticaret şirketi WPIC’in kurucu ortağı ve CEO’su Jacob Cooke’un da bulunduğu katılımcılar, Xi’nin konuşmasının Asya-Pasifik’te ortak refaha giden yolu gösterdiğini belirtti. Katılımcılar, bu mesajların karşılıklı yarara dayalı iş birliğini geliştirme ve Çin’in sunduğu fırsatlardan birlikte yararlanma konusunda iş dünyasına güven verdiğini ifade etti.
Çin, Asya-Pasifik’in hem yeni zorluklarla hem de yeni fırsatlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde APEC’e üçüncü kez ev sahipliği yapıyor. Küresel ekonomide büyüme zayıf seyrederken tek taraflılık ve korumacılık bölgedeki ekonomik ve ticari iş birliğini zorluyor. Öte yandan, yapay zekâ başta olmak üzere yeni teknolojiler bölge ekonomileri için büyüme alanları açıyor. Açıklık mı, kapalılık mı? İş birliği mi, bölünme mi? Reform mu, mevcut düzeni korumak mı? Asya-Pasifik ekonomileri bugün bu çağın tercihleriyle karşı karşıya.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi Çin’in bu sorulara yanıtı, Xi’nin konuşmasında dile getirdiği dört öneride ifadesini buldu. Xi, barış ve istikrarın korunması, açıklık ve iş birliği köprülerinin kurulması, yeniliğe dayalı büyümenin hızlandırılması ve karşılıklı kazanç için yeni yollar açılması çağrısında bulundu. Bu öneriler, Asya-Pasifik topluluğunun inşası ve bölgede ortak refahın artırılması için izlenebilecek yolu ortaya koyuyor.
Çin Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü Asya-Pasifik Araştırmaları Bölümü’nden Wang Zhenyu, konuşmanın Çin’in savaş sonrası uluslararası düzeni koruma ve anlaşmazlıkları diyalog ve istişare yoluyla çözme konusundaki tutumunu yansıttığını belirtti. Xi’nin yeni öneriler de sunduğuna dikkat çeken Wang, “Örneğin, çok yönlü bir bağlantısallık ağı kurmak, mevcut ağı daha da geliştirmek anlamına geliyor. Bilim ve teknolojide yenilik ortaklığı kurulması da yeni teknolojilerde atılım yapmak için daha fazla yol açıyor.” dedi.
Konuşmada öne çıkan önerilerden biri de Dünya Körfez Ekonomisi İş Birliği İttifakı’nın kurulmasıydı. Xi, Çin’in bu ittifakın kurulmasını desteklediğini açıkladı. Analistlere göre bu adım, dünyanın önde gelen körfez bölgeleri arasındaki ekonomik bağları güçlendirebilir ve Asya-Pasifik’te iş birliği için yeni alanlar açabilir. Önerinin APEC bünyesinde gündeme getirilmesi ve dünyanın diğer körfez bölgelerine de açık olması, bu bölgeler arasında giderek gelişen iş birliğine ve küresel ekonomik büyümeye ivme kazandırabilir.
Çin, başından bu yana Asya-Pasifik iş birliğini destekleyen ve bu iş birliğine öncülük eden ekonomiler arasında yer alıyor. Bu yıl, Çin’in 15. Beş Yıllık Planı’nın ilk yılı. Xi, planın Çin’in kalkınmasına yön verirken Asya-Pasifik’e ve dünyaya ekonomik büyüme fırsatları sunduğunu vurguladı. Xi’ye göre plan, aynı zamanda Çin’in küresel iş dünyasına yönelttiği bir “iş birliği daveti”.
Peki bu davet hangi fırsatları içeriyor? Bunların başında Çin pazarının büyüklüğü geliyor. Dünyanın en büyük ikinci tüketici pazarına ve en kalabalık orta gelir grubuna sahip olan Çin, tüketim ve yatırım açısından önemli bir potansiyel taşıyor. Çin, bugün 13 APEC ekonomisinin en büyük ticaret ortağı. Bu yılın ilk 10 ayında Çin’in diğer APEC ekonomileriyle ticaret hacmi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25,4 arttı.
Çin, yabancı yatırıma kısıtlama getirilen alanların listesini daraltıyor ve hizmet sektörünü yabancı yatırımlara daha fazla açıyor. Her yıl düzenlenen Çin Uluslararası İthalat Fuarı (CIIE) ve “Çin’e İhracat” etkinlikleri de farklı ülkelerden şirketlerin Çin pazarına ulaşmasını kolaylaştırıyor. Boeing Çin Başkanı Landon Loomis, son beş yılda dünya genelinde açılan 5 bin 500 yeni hava yolu hattının üçte birinin Çin’le bağlantılı olduğunu belirterek, “Önümüzdeki 20 yılda Çin’in dünyanın en büyük sivil havacılık pazarı hâline gelmesi bekleniyor. Bu, tüm Asya-Pasifik için büyük bir fırsat.” dedi.
Yeniliğe dayalı büyüme ve yeşil dönüşüm de Çin’de faaliyet gösteren şirketler için yeni fırsatlar sunuyor. Çin’in inovasyon endeksi 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 6,4, ekonomik kalkınmanın yeni itici güçleri endeksi ise yüzde 12,5 arttı. Yapay zekâ sektörünün çekirdek faaliyetlerindeki ekonomik büyüklük 1,2 trilyon yuanı aştı. Çin, önümüzdeki dönemde modern bir sanayi sisteminin inşasını hızlandırmayı ve bilimsel ve teknolojik yeniliklerin sanayide daha yaygın kullanılmasını hedefliyor. Bu adımlar, uluslararası şirketlerin yeni teknolojiler geliştirmesine ve faaliyetlerini büyütmesine de imkân sağlayacak.
Tek taraflılık ve korumacılığın arttığı bir dönemde küresel iş dünyasının beklentilerinden biri de istikrarlı bir yatırım ortamı. Çin, çok taraflı ticaret sistemine verdiği destek ve Kuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamında yürüttüğü yüksek nitelikli iş birliğiyle dünya ekonomisinde büyümenin sürmesine ve uluslararası ticaretin daha öngörülebilir hâle gelmesine katkı sağlıyor.
Çin, gümrük vergilerini düşürme ve pazara erişimi genişletme yönündeki adımların yanı sıra kurallar, yönetim ve standartlar gibi alanlarda daha kapsamlı reformların yollarını araştıracağını açıkladı. Ayrıca imalat sektöründe yabancı şirketlerin hem pazara girişini hem de faaliyet göstermesini kolaylaştıracak düzenlemeleri bütünüyle uygulamaya koyacağını, hizmet sektörünü de kademeli olarak dışa açmayı sürdüreceğini bildirdi. Bu adımlar, Çin’de yatırım yapmak ve iş kurmak isteyen uluslararası şirketler için daha istikrarlı ve öngörülebilir bir ortam sağlayacak.
Dünya Ticaret Merkezleri Birliği (WTCA) CEO’su Annette Gregg, Xi’nin konuşmasında serbest ve açık ticaret ile yatırımların desteklenmesi yönünde yaptığı çağrıdan büyük cesaret aldığını söyledi. Çin’in serbest ve adil ticareti ve kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunduğunu belirten Gregg, “Bence ancak böyle birlikte refaha ulaşabiliriz.” dedi.
Asya-Pasifik’ten esen rüzgâr, bölge ekonomilerini geleceğe taşıyor. 2026 APEC CEO Zirvesi’nin verdiği ivmeyle bölgesel ekonomik bütünleşmenin ilerlemesi ve farklı ülkelerden şirketlerin Çin tarzı modernleşmenin sunduğu fırsatlardan daha fazla yararlanması bekleniyor. Zaman da gösterecek ki uluslararası koşullar nasıl değişirse değişsin, Çin’in dünya ülkeleriyle karşılıklı kazanca dayalı iş birliği yapma kararlılığı değişmeyecek.
Hibya Haber Ajansı

