Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19-20 Mayıs tarihlerinde Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret sırasında Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ve Vladimir Putin bir araya gelerek bir dizi önemli mesele üzerinde görüş alışverişinde bulundu ve Çin-Rusya kapsamlı stratejik ortaklık ve işbirliği ilişkilerinin ilerletilmesi konusunda yeni önemli mutabakatlara vardı.
Yeni tip büyük ülke ilişkilerinin örneği olarak Çin-Rusya ilişkilerinin önemi ve etkisi, ikili ilişkilerin çok ötesine geçerek artık “dünyanın yüzyıllık değişim sürecinde “değişmez kilit unsur” haline geldi.
Bu yıl, Çin-Rusya Stratejik İşbirliği ve Ortaklık İlişkileri’nin kurulmasının 30. yıldönümü ve “Çin-Rusya İyi Komşuluk ve Dostane İşbirliği Antlaşması”nın imzalanmasının 25. yıldönümüdür. Geçmişe bakıldığında, iki liderin diplomasisi her zaman yeni çağda Çin-Rusya ilişkilerinin gelişimine yön verdi. Son 10 yılı aşkın süredir Xi ve Putin 40’tan fazla görüşme yaptı, yüzlerce kez telefon görüşmesi ve mektuplaşma gerçekleştirdi ve ikili ilişkileri tarihin en yüksek seviyesine taşıdı. Bu ziyaret, Putin’in Çin’e yaptığı 25. ziyarettir. Putin, Xi Jinping ile görüştüğünde “bir gün görüşmemek, üç sonbahar geçmek gibidir” şeklindeki Çin atasözünü alıntıladı. Bu, iki lider arasındaki derin dostluğu ve Çin-Rusya ilişkilerinin yüksek seviyesini ve özel niteliğini tam anlamıyla ortaya koymaktadır.
Günümüz dünyasında hızlı değişim ve çalkantıların yaşandığı ortamda, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) daimi üyeleri ve sorumlu büyük ülkeler olan Çin ve Rusya, yeni başlangıç noktasında ikili ilişkilerini nasıl ilerletebilir? Değişmeyen kilit rolünü nasıl daha iyi yerine getirebilir?
“Daha kaliteli siyasi karşılıklı güveni pekiştirmek, birbirimize stratejik desteği kararlılıkla sürdürmek”, “Daha kaliteli karşılıklı yarar sağlayan işbirliğini güçlendirmek, el ele vererek her iki ülkenin kalkınmasını ilerletmek”, “Daha kaliteli halklar arası yakınlığı geliştirmek, iki ülke arasındaki nesiller boyu dostluğun temellerini sağlamlaştırmak”, “Daha kaliteli uluslararası işbirliğini yürütmek, küresel yönetişimi reformdan geçirip iyileştirmek” gibi Cumhurbaşkanı Xi’nin bu önemli açıklamaları, Çin-Rusya ilişkilerinin yeni gelişimine istikamet gösterdi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğine tam güvenle baktığını, Çin ile el ele vererek ortaklık ve iyi komşuluk ilişkilerini derinleştirip küresel güvenlik ile istikrarı birlikte koruyacağını belirtti.
Çin Sosyal Bilimler Akademisi Rusya, Doğu Avrupa ve Orta Asya Enstitüsü’nden araştırmacı Li Yonghui, Xi Jinping’in ortaya koyduğu “dört daha kaliteli” hedefin rehberliğinde, Çin-Rusya işbirliğinin daha yüksek seviyeye, daha derin düzeye ve daha dayanıklı yeni bir aşamaya gireceğini ve çalkantılı dünyaya daha fazla istikrar ile kesinlik getireceğini söyledi.
Karşılıklı siyasi güven, Çin-Rusya ilişkilerinin en belirgin özelliğidir ve aynı zamanda “Çin-Rusya İyi Komşuluk ve Dostane İşbirliği Antlaşması”nın amacı ve temel ilkesidir. Geçen 25 yıl içinde uluslararası durum nasıl değişirse değişsin, iki ülke bu antlaşmada belirlenen “ittifak kurmama, çatışmama, üçüncü tarafları hedef almama” ilkelerine her zaman sadık kaldı. Eşit muamele, karşılıklı saygı, sözünü tutma ve kazan-kazan işbirliği ilkelerini benimseyen iki taraf, büyük ülkeler ve komşu ülkeler arasındaki ilişkilerde örnek teşkil etti. İki liderin bu antlaşmayı uzatma kararı, iki ülkenin karşılıklı siyasi güven temelini daha da sağlamlaştıracak.
Rusya Bilimler Akademisi Çin ve Modern Asya Enstitüsü Başkanı Kirill Babaev, çalkantılı uluslararası ortam ve Batı merkezli düzenin giderek zayıfladığı bağlamda, eşitlik ve karşılıklı saygı temelinde kurulan Rusya-Çin ilişkileri modelinin, dünyadaki çoğu ülke için cazip olduğunu belirtti.
Somut işbirliği, Çin-Rusya ilişkilerinin içsel itici gücüdür. 2023 ile 2025 yılları arasında Çin ve Rusya’nın ikili ticaret hacmi sürekli olarak 200 milyar doları aştı. Çin, üst üste 16 yıldır Rusya’nın en büyük ticaret ortağı konumunu korudu. Bu yıl, Çin’de “15. Beş Yıllık Kalkınma Planı”nın başlangıç yılı oldu, aynı zamanda Rusya da 2030’a kadar olan kalkınma stratejisini uyguluyor. Putin’in Çin ziyareti sırasında iki taraf, ekonomi, ticaret, bilim ve teknoloji gibi alanlarda 20 işbirliği belgesini imzaladı. Bunlar, her iki tarafın çeşitli alanlardaki karşılıklı yarar sağlayan işbirliğini pekiştirerek iki ülkenin kalkınmasına ivme kazandıracak.
Rusya-Çin Ticaret Odası Başkanı Pavel Petrovich Kiparisov, Çin’in robotik gibi sektörlerin gelişme potansiyelini olumlu değerlendirdiğini ifade etti. Kiparisov, iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari işbirliğinden daha fazla sonuç alınmasını beklediğini söyledi.
Ülkeler arası ilişkilerin temeli, halklar arasındaki yakınlıktır. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün Beijing’de Çin-Rusya Eğitim Yılları’nın açılış törenine katıldı. İki lider ayrıca “Çin-Rusya Eğitim Yılları” logosunun açılışını birlikte gerçekleştirdi.
Halihazırda Çin ile Rusya arasında karşılıklı öğrenci değişim sayısı 80 bini aştı. İki taraf, 150’den fazla ortak eğitim kurumu ve projesi kurdu. İki halkın birbirlerinin dillerini öğrenme hevesi de oldukça yüksektir. “Çin-Rusya Eğitim Yılları” sayesinde iki ülkenin, eğitim alanındaki işbirliğini derinleştirerek Çin-Rusya dostluğunu nesilden nesile aktarması bekleniyor.
Günümüz dünyası pek de huzurlu değil. Tek taraflılık ve hegemonya ciddi zarar verirken dünya, orman kanununa geri dönme tehlikesiyle karşı karşıya. BMGK’nin daimi üyeleri olan Çin ve Rusya, yıllardır uluslararası adalet ve hakkaniyeti savunmak ve yeni uluslararası ilişkileri oluşturmak için önemli katkılarda bulundu. Putin’in Çin ziyaretinde iki ülke tarafından yayımlanan dünyanın çok kutupluluğu ve yeni uluslararası ilişkileri teşvik etmeye dair ortak açıklama, sorumlu büyük ülkelerin yükümlülüğünü yansıttı.
Çin ve Rusya’nın, BM, Shanghai İşbirliği Örgütü, BRICS ve APEC gibi çok taraflı platformlarda koordinasyon ve işbirliğini daha da güçlendireceği, her türlü tek taraflı zorbalığa karşı çıkacağı, özellikle de İkinci Dünya Savaşı’nın kazanımlarını inkar eden ve faşizm ile militarizmi yeniden canlandırmaya yönelik her türlü kışkırtıcı eyleme karşı çıkacağı ve daha adil ile makul bir küresel yönetişim sistemini inşa edeceği öngörülebilir.
Rus medyasında, “Küresel Güney ülkeleri, Rusya ve Çin’de yeni uluslararası ilişki ve uluslararası düzeni şekillendirebilecek yeni bir vizyon görüyor” diye yazıldı.
Yeni bir başlangıç noktasında bulunan Çin ve Rusya ilişkileri, karşılıklı güven, kazan-kazan işbirliği ve dostluk temelinde dünyanın yüzyılda görülmemiş büyük değişimindeki kilit unsur olmaya devam edecek.
Hibya Haber Ajansı
