Trive Yatırım’ın Piyasa Notu’na göre küresel piyasaların ana gündeminde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasındaki müzakere sürecinde yeniden artan gerilim bulunuyor.
Tarafların karşılıklı taleplerini genişletmesi, Hürmüz Boğazı’nda enerji akışının normalleşmesine ilişkin beklentileri zayıflatırken petrol fiyatlarında sert yükseliş yaşanmasına neden oluyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın savaş nedeniyle tazminat talebini yinelemesinin ardından Washington’ın da geçmiş çatışmalar ve İran’ın bölgedeki faaliyetlerinden kaynaklandığını belirttiği zararların müzakerelerde ele alınmasını istedi.
İran ise Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasını; ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, yaptırımları gevşetmesi, dondurulmuş varlıkları serbest bırakması ve savaş zararlarını tazmin etmesi gibi koşullara bağlıyor.
Trive Yatırım, tarafların taleplerini genişletmesinin hızlı bir ABD-İran anlaşması ihtimalini zayıflattığına dikkat çekiyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman ile Hürmüz'de yeni bir denizcilik güzergahı oluşturulmasına yönelik görüşmelerde anlaşmaya yakın olduklarını belirtirken, ABD ile doğrudan görüşme yapılmadığını ve mesajların aracılar üzerinden iletildiğini ifade ediyor.
Diplomatik beklentilerin bozulması petrol piyasalarına doğrudan yansıyor. Brent petrol önceki seansta yaklaşık yüzde 5 yükselerek 88 dolar seviyesine yaklaşırken, WTI petrol 82 dolar civarında işlem görüyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliğe farklı üretim ve rafineri merkezlerinde yaşanan arz sorunlarının eklenmesi, özellikle rafine ürün piyasasında sıkışıklığı artırıyor.
Avrupa'da dizel fiyatlarında yüzde 10'un üzerinde yükseliş görülmesi, enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki baskısını yeniden gündeme getiriyor.
Trive Yatırım'a göre piyasalar açısından bundan sonraki kritik gelişme, diplomatik açıklamalardan çok Hürmüz Boğazı'ndan ticari geçişlerin fiilen ve sürdürülebilir şekilde normale dönüp dönmeyeceği olacak.
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı ve enerji taşımacılığındaki aksaklıkların yakıt maliyetlerini artırması nedeniyle Jones Yasası kapsamındaki geçici muafiyeti 90 gün daha uzattı.
Düzenleme kapsamında benzin, jet yakıtı, ham petrol, nafta, LNG, soya yağı ve gübre gibi kritik ürünlerin taşınmasında yabancı gemilerin kullanımına yönelik esneklik devam edecek. Ancak yeni uygulamada kapsamın daraltıldığı ve taşımaların ayrı ayrı değerlendirileceği belirtiliyor.
Trive Yatırım, kararın Hürmüz kaynaklı küresel arz sıkışıklığının ABD'deki yakıt bulunabilirliği ve fiyatlar üzerindeki etkisini sınırlamayı amaçladığını belirtiyor.
Altın, ABD enflasyon verisi öncesinde ons başına 4.400 dolar seviyesinin üzerine çıkarak iki ayın en yüksek seviyesini test etti.
Çin'de altın destekli ETF'lere yönelik artan girişler ve merkez bankalarının altın talebindeki toparlanma, yükselişi destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor.
Piyasanın gözü ise çarşamba günü açıklanacak ABD TÜFE verisinde. Temmuz ayı için aylık enflasyonun yüzde 0,1 artması bekleniyor.
Zayıf istihdam verilerinin ardından enflasyonun da düşük gelmesi Fed üzerindeki sıkılaşma baskısını azaltabilir. Buna karşılık Hürmüz kaynaklı enerji maliyetlerinin enflasyona güçlü şekilde yansıması, faiz artışı beklentilerini yeniden güçlendirebilir.
Cleveland Fed'in Inflation Nowcasting modeli, yaz aylarında fiyat baskılarının yeniden güçlenebileceğine işaret ediyor. Trive Yatırım, söz konusu modelin Fed'in resmi projeksiyonu olmadığını ancak yüksek frekanslı veriler üzerinden yakın dönem enflasyon eğilimine ilişkin önemli bir gösterge sunduğunu belirtiyor.
Temmuz toplantısında 12 Fed yetkilisinden üçünün faiz artışı yönünde oy kullanması da Fed içerisindeki görüş ayrılığını belirginleştirdi.
6 Ağustos itibarıyla vadeli piyasalarda eylül ayında 25 baz puanlık faiz artışı ihtimali yaklaşık yüzde 55 seviyesinde fiyatlanıyor.
Gümrük tarifeleri ve İran savaşının enerji maliyetlerini yukarı çekmesi halinde, son dönemdeki zayıf istihdam verisinin Fed'e sağladığı politika alanının daralabileceği değerlendiriliyor.
Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonun yüzde 2 hedefine dönmesi için tek bir faiz artışının yeterli olmayabileceğini söyledi.
Hammack, 25 baz puanlık tek bir artışın ekonomi üzerinde sınırlı etki yaratacağını belirtirken, toplam sıkılaşmanın kaç adım gerektireceğine ilişkin net bir sayı vermedi.
Fed'in mevcut faiz seviyesinin ekonomiyi yeterince kısıtlamadığı ve enflasyonun kendiliğinden yüzde 2 hedefine dönmeyeceği yönündeki açıklamalar, bankanın şahin kanadının duruşunu güçlendirdi.
JPMorgan, mayıs ortasından bu yana taşıdığı uzun dolar pozisyonunu nötr seviyeye çekti.
Bankanın kararında son istihdam verilerinin iş gücü piyasasında ivme kaybına işaret etmesi ve ABD büyümesi ile Fed'in faiz patikasına yönelik beklentilerin değişmesi etkili oldu.
JPMorgan, dolar için daha dar işlem aralıkları beklerken carry stratejilerine yönelik olumlu görüşünü korudu. Bankanın USD/JPY için 164 hedefinde ise değişiklik yapılmadı.
Türkiye tarafında ise Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi diyaloğu öne çıktı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi konusunda atılacak adımların tüm tarafların çıkarına olacağını belirtti.
Türkiye ile Avusturya arasındaki ticaret hacminin 2025'te yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaştığı, 2026 için ise 5 milyar dolarlık hedef bulunduğu aktarılırken, Türkiye'de binden fazla Avusturya firmasının faaliyet gösterdiği ve Avusturya kaynaklı doğrudan yatırımların 11 milyar doları aştığı belirtildi.
Yeşil enerji, kritik mineraller, yüksek teknoloji ve ulaştırma alanlarının yeni iş birliği başlıkları olarak öne çıkması bekleniyor.
Trive Yatırım'ın değerlendirmesine göre ABD ile İran arasındaki karşılıklı tazminat taleplerinin genişlemesi, Hürmüz Boğazı'nda hızlı normalleşme beklentilerini zayıflatırken Brent petrolün 88 dolara yaklaşması ve Avrupa dizel fiyatlarındaki sert yükseliş enerji kaynaklı enflasyon riskini yeniden öne çıkarıyor.
Altının 4.400 dolar seviyesini test etmesi yatırımcı talebinin güçlü kaldığını gösterirken, ABD'de açıklanacak enflasyon verileri Fed'in eylül toplantısına ilişkin beklentiler açısından belirleyici olacak.
Türkiye tarafında ise Gümrük Birliği'nin güncellenmesine yönelik mesajların somut bir müzakere takvimine dönüşüp dönüşmeyeceği izlenecek.
Hibya Haber Ajansı
