Küresel nükleer elektrik üretimi 2025 yılında tarihi zirvesine ulaştı. Büyümenin ana itici gücü ise ağırlıklı olarak Çin’den geldi. Dünya Enerji İstatistikleri Yıllığı’nın verilerine göre, 2025 yılında dünya genelindeki nükleer santrallerin ürettiği toplam elektrik, 2024 yılına kıyasla yüzde 1,3 artarak 2 bin 845 teravatsaate ulaştı ve tarihi bir rekor kırdı.
Çin küresel nükleer elektrik üretiminde temel itici güç haline geldi
Son 10 yılda Çin’in nükleer elektrik üretimi yaklaşık üç katına çıktı. Aynı dönemde küresel nükleer elektrik üretimindeki net artış yaklaşık 270 teravatsaat olarak kaydedilirken, yalnızca Çin’in üretim artışı bu rakamı aştı. Bu durum, Çin’in sadece küresel nükleer elektrik üretimindeki toplam artışı karşılamakla kalmadığını, aynı zamanda diğer bölgelerdeki üretim düşüşlerinden kaynaklanan açığı da kapattığını gösteriyor.
Mevcut durumda ABD dünyanın en büyük nükleer elektrik üreticisi konumunu korurken, Çin ikinci, Fransa ise üçüncü sırada yer alıyor. Ancak ABD’nin bu alandaki liderlik farkı hızla kapanıyor. Son 10 yılda ABD’nin nükleer elektrik üretimi genel olarak sabit bir seyir izlerken, Çin yılda ortalama yüzde 11’lik büyüme oranını koruyarak üretimini istikrarlı biçimde artırdı. Büyüme eğiliminin sürmesi halinde Çin’in önümüzdeki 5 yıl içinde ABD’yi geride bırakarak dünyanın en büyük nükleer elektrik üreticisi olabileceği öngörülüyor.
Batı’da üretim azalıyor, ağırlık merkezi Asya’ya kayıyor
Çin’in yanı sıra Fransa ve Japonya da 2025 yılında nükleer elektrik üretiminde artış kaydetti. Bölgesel dağılıma bakıldığında, küresel nükleer elektrik üretimindeki büyümenin ağırlık merkezinin belirgin biçimde Asya’ya kaydığı görülüyor. Son 10 yılda Asya-Pasifik bölgesindeki nükleer elektrik üretimi iki katına çıkarak küresel toplamın yaklaşık yüzde 30’unu oluşturmaya başladı. Aynı dönemde Avrupa’nın nükleer elektrik üretimi belirgin şekilde azalırken, Kuzey Amerika bölgesinde de hafif bir gerileme kaydedildi.
Veriler, küresel nükleer enerji büyümesinde gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasında belirgin bir ayrışma yaşandığını ortaya koydu. Geçtiğimiz 10 yılda Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkelerin nükleer elektrik üretimi bir miktar azalırken, OECD üyesi olmayan ülkeler önemli bir artış kaydetti. Gelişmiş ekonomiler küresel nükleer enerji üretimindeki büyük paylarını korumaya devam etse de yeni nükleer kapasitenin kaynağı giderek Asya başta olmak üzere gelişmekte olan bölgelere kayıyor.
Çin, nükleer santral inşa kapasitesinde dünyada lider konumda
Çin Ulusal Enerji İdaresi (NEA) tarafından açıklanan verilere göre, Çin anakarasında işletmede olan, onaylanan ve inşası devam eden nükleer güç ünitesi sayısı 120’ye ulaştı. Bu ünitelerin toplam kurulu gücü 135 milyon kilovata ulaşarak dünyada ilk sırada yer alıyor.
Söz konusu üniteler arasında ticari faaliyette bulunan nükleer güç ünitesi sayısı 62’ye çıkarak dünya ikinciliğine yerleşti. Onaylanmış ve inşası süren nükleer güç ünitesi sayısı ise 58’e ulaşarak Çin’i bu alanda dünyada ilk sıraya taşıdı.
Hibya Haber Ajansı
